خشکسالی جزء‌ بلایای طبیعی نامحسوس است كه حاصل کمبود بارش در طی یک دوره ممتد زمانی معمولاً یک فصل یا بیشتر می باشد. این کمبود منجر به نقصان آب برای برخی فعالیت ها ، گروهها و یا یک بخش اكوسيستم می شود. خشکسالی بایستی در رابطه با برخی شرایط متوسط درازمدت از موازنه مابین بارش و تبخیر و تعرق درنظر گرفته شود، معمولاً در هر منطقه ای یک شرایط خاص بعنوان نرمال تعریف می شود .براي پهنه بندي شدت خشكسالي  و پايش آن از سوي محققين در سراسر دنيا روش هاي مختلفي پشنهاد شده است. در اكثر آنها از شاخص هاي بارندگي و تبخير وتعرق منطقه  استفاده شده است، شاخص SIAP  (Precipitation (Standard Index of Annual نمونه آن است.  دراين تحقيق با استفاده از روند تغييرات متا بوليت هاي ثانويه در گونه هاي مختلف گياهان مرتعي به عنوان شاخصي جهت ارزيابي و پهنه بندي خشكسالي استفاده شده است. متابوليت هاي ثانويه موادي هستند كه دربعضي از گياهان و درمرحله رويشي خاصي ازرويش وجود دارند، با بررسي روند تغييرات اين مواد در دو گياه مرتعي درمنه و آويشن در سه سطح ارتفاعي و سه منطقه اقليمي خشك، نيمه خشك و نيمه مرطوب پرداخته كه با تجزيه و تحليل آماري با نرم افزار هاي آماري به شاخصي جديد براي ارزيابي شدت و استفاده از آن براي پهنه بندي خشكسالي دست يافتيم. اين  شاخص نشان مي دهد كه با افزايش شدت خشكي ميزان متابوليت ها ثانويه در گونه هاي مختلف و در مراحل مختلف رويشي به طور معني داري افزايش مي يابد كه به كمك اين افزايش و مقايسه آن با شرايط غير خشكسالي مي توان شدت خشكسالي را مشخص و يا آن را پهنه بندي نمود.

واژه هاي كليدي: خشكسالي،  متابوليت ثانويه ،درمنه، آويشن.  

محمدباقر مراديان مطلق

دانشجوى كاردانى رشته مرتع

مجتمع آموزش جهاد كشاورزى استان خراسان رضوى

 چكيده:

 با توجه به اينكه 23 اقليم ايران خشك و نيمه مى‏باشد و اكثر مراتع كشور واقع در اين اقليم به لحاظ شكنندگى آكوسيستم مناطق خشك و عدم رعايت ظرفيت چرا دچار تخريب شديد قرار گرفته لزوم اجراى طرح‏هاى مرتعدارى به منظور اصلاح و توسعه اين مراتع به هدف افزايش توليد علوفه به تبع آن توليد فرآورده‏هاى دامى و همچنين حفاظت خاك و آب جهت دستيابى به توسعه پايدارى بيش از پيش اهميت دارد در اين راستا طرح مرتعدارى كلاته‏هاى على آلو در فاصله 35 كيلومترى شهرستان اسفراين را اجرا نمودايم. مساحت منطقه طرح 618 هكتار است كه كليه مساحت و فوق طرح ذخيره نزولات آسمانى همراه با بذرياتى مى‏باشد.

 كه پروژه فوق و استراحت بعد از عمليات در منطقه طرح به مدت 2 سال اجرا خواهد شد.

 كه گونه‏هاى گياهى جهت بذرياتى با توجه به وضعيت منطقه به شرح ذيل هستند

 - گونه Arti siu.her.db )درمنه(

 - گونه SalSol.np)شور(

 - گونه Agropyrun )آگروپيرون( كه گونه غالب منطقه شور و درمنه است.

 كه در اين طرح جهت ترازيابى خطوط منحنى از دوربين نقشه بردارى استفاده و جهت انجام عمليات فارو از گاو آهن بدون برگردان نك خيش با فواصل 5 مترى صورت گرفته است.

 براساس محاسبات انجام شد محدوده طرح قادر است علوفه مورد نياز 100 واحد دامى را براى مدتى مدت 8 ماه از مال تامين نمائيد و مدت 4 ماه از محل تپى چرو گاه و كلش غلات و محصولات صيفى تامين مى‏گردد. و در زمستان از علوفه دستى جهت تعليق دام مورد استفاده قرار مى‏گيرد.

  واژه‏هاى كليدى:  اصلاح مراتع - توسعه مراتع - ظرفيت توليد - مراتع منطقه خشك و نيمه خشك - درمنه - شور - آگروپيرون

Part 2.

Sandy desertification through wind erosion

In the North China the main land degradation is sandy desertification caused by wind erosion, which covers about 379,600 km² and mainly distributed in the arid and semi-arid zones where the annual rainfall is below 500 mm. In those areas the land surface is mostly composed of sandy and gritty deposition. Drought season beings synchronously with wind season so that the spread of sandy desertified land will occur immediately so long as the land surface is disturbed by human activities.

 

On the basis of extensive field investigation and remote sensing data of different period, we established a preliminary degree classes and index system of sandy desertification and developed a suitable method for remote sensing monitoring and assessing on sandy desertification. The results indicate that during last 5 decades the sandy desertification in the North China has been caused mainly by irrational human economic activities, and the growth rate of desertified land has being increased decade by decade like as the annual spread area has increased from 1,560 km² of during 1950's and middle 1970's to 2,100 km² of between middle 1970's and late 1980's, to 2,460 km² of among late 1980's and middle 1990's. From the viewpoint of property, the development during 1950-1970 had been characterized mainly by dune-field formed because the moderate(M) desertified land had developed to very severe(VS) one, while in recent decade it had been characterized by serious wind erosion in new reclaimed land and rangeland because of over-cultivation and over-grassing. The sandy desertified land in the North China are mainly distributed in (a) agro-pastoral areas in the semi-arid region - about 40.5% of total sandy desertified land, (b) desert steppe areas in the semi-arid region - about 36.5% and (c)marginal oases and lower reaches of inland river in the arid region - about 23%. View the situation as a whole, the degree of desertified land has become more serious as the results of development through slight to very severe degree. According to the statistics of desertified land areas with different landuse purposes, the human impacts of contributing to sandy desertification in the North China were as 25% of over-cultivation, 28% of over-grassing, 32% of over gathering firewood and 8% of mis-used water resources and 1% of engineering factors, occupied 94% of causes for the sandy desertification. With the human impacts the limited rainfall and dynamic wind also played a key role, especially during drought.

 

ادامه مطلب

 

 Part 1.

Wang Tao and Wu Wei

 

Institute of Desert Research,

Chinese Academy of Sciences,

Lanzhou, 730000

 

 

 

Introduction

 

Desertification is one of most serious environmental and social-economic problem in the world, which has been suffering China for a long time. Desertification brought about environmental deterioration and land degradation, which caused heavy losses of economy. Therefore, it is very necessary to carry out project for combating desertification. According to research and practices for nearly 20 years, we consider that the desertification is land degradation mainly resulted from interaction between excessive human activities and vulnerable environment (Zhu Zhenda et al., 1989) The causes leading the land to be desertified may be of varied description, but there are two most important factors can be recognized what we called both ‘natural factor’ and ‘human factor’. The combining actions of those factors are the major causes for sandy desertification, and the human factor is more important than the natural one. So what we have been thinking that it is high possibility to combat desertification just based on the fact that we can manage the human impacts on the process of desertification, because we nearly can do no thing to change the natural impacts. During last 5 decades, the desertified land has expanded continually in the China, which total area has reached over 861,600 km² by end of 1980's. But some successful models of combating desertification have improved that where the reasonable landuse has been adopted over some years, the sandy desertified land has reversed and can be use again for more effective farming or grassing. Actually, where some preventing and combating measures have been adopted over decade, the desertified land has decreased. For example, according to the remote sensing monitoring result of the Mu Us Sandy Land, the desertified land has decreased from 32,590 km² in 1987 to 30, 650 km² in 1993, about 280 km² had been controlled annually (Wu Wei,1997).

 

Although the reversing value was rather low compared with its expanded areas in the North China, only about 10% of total spread desertified land, the successful models have illustrated that the desertification can be controlled through appropriated measures. What we need are the confidence and action.

 

 

 

ادامه مطلب

این تصاویر گویا تر از هر مطلبی در این خصوص است
ادامه مطلب

بلاخره وبلاگ انجمن علمي مديريت و كنترل بيابان (iran desert managment and control scientific association) هم اعلام وجود كرد ضمن خوشامد گويي به مديريت اين وبلاگ استاد ارجمند جناب اقاي دكتر اختصاصي و همكارانشان براي آنان آرزوي توفيق روز افزون داريم

بلاخره بعد از گذشت يك سال از وبلاگ انجمن علمي بيابان  " آنچه پيش روي شما است" دور از چشمان ما انجمن مديريت بيابان توسط بزرگان، اساتيد، دوستان و مديران ارشد مرتبطه در دانشگاه يزد اعلام موجوديت نمود و از بين كانديداها (سركار خانم رحيمي و آقايان احمدي، رضايي، اختصاصي، نصري، مشكاة، عظيم‌زاده، غضنفري، المدرسي، بيرگاني و محمّديان)، ۵ نفر زير به عنوان هيأت رييسه انجمن انتخاب شدند:
۱- محمّدرضا اختصاصي (رييس دانشكده منابع طبيعي يزد) الحق و الانصاف صاحب نظر بيابان
۲- حسن احمدي (رييس مركز همزيستي با كوير دانشگاه تهران) استاد اينجانب
۳- محمدعلي مشكاة (رييس مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي يزد) همكار سابق و دوست اينجانب
۴- علي محمّد بيرگاني (دبير كميته‌ي فني دفتر امور بيابان) از دوستان دانشگاهي و هم خوابگاهي من
۵- غضنفري (مدرس دانشگاه كرمان)
همچنين، آقايان دكتر سيد عطا رضايي و دكتر عظيم‌زاده به عنوان اعضاي اللبدل انتخاب شدند. دكتر زهتابيان و دستوراني نيز به سمت بازرسان انجمن انتخاب گرديدند.

در تركيب جمع فوق شايد فقط حضور آقايان درويش و خسروشاهي خالي احساس مي شود اميد كه با اعلام موجوديت اين انجمن، بتوان خلا هاي به طور جد موجود در مديريت اجرايي زير بخش بيابان و منابع طبيعي كشور را بر طرف نمود. شايد من اگر گام اول را مي خواستم بردارم با اين پرسش شروع مي گردم كه چند نفر از مسئولين ادارات بيابان در ادارات منابع طبيعي كشور حداقل علم لازم براي انجام وظيفه خود را دارند؟!!